Jesteś czymś więcej niż Twoje ciało.
Czy zastanawiałeś się kiedyś, jak bardzo jesteśmy przywiązani do tego, co znamy? Do swoich myśli, emocji, reakcji, przyzwyczajeń, a nawet ograniczeń? Często mówimy: taka już jestem, taki mam charakter, tak reaguję. Przyzwyczajamy się do swoich lęków, stresu, niepokoju, a czasem nawet do cierpienia. Zaczynamy traktować je jak część własnej tożsamości.
A przecież jesteśmy czymś znacznie więcej.
Nasze ciało, mózg i emocje są niezwykle silnie ze sobą powiązane. To, co myślimy, czego doświadczamy i jak reagujemy na świat, wpływa na naszą biologię. Ale ta zależność działa również w drugą stronę. Możemy uczyć się wpływać na własne reakcje, zmieniać utrwalone schematy i budować zupełnie nowe podejście do życia.
Inspirujące są w tym kontekście rozważania dr. Joe Dispenzy dotyczące neuroplastyczności, epigenetyki i pracy z umysłem.
Ciało pamięta, ale to nie znaczy, że musimy żyć przeszłością
Przez lata powtarzamy te same myśli, przeżywamy podobne emocje i reagujemy według utartych schematów. Jeśli długo żyjemy w stresie, nasz organizm przyzwyczaja się do funkcjonowania w napięciu. Kortyzol, adrenalina, niepokój, gotowość do walki lub ucieczki stają się niemal codziennością.
I właśnie wtedy pojawia się pułapka. Zaczynamy utożsamiać się z tym stanem. Wydaje nam się, że jesteśmy swoimi emocjami, historią, doświadczeniami i problemami.
Tymczasem możemy się zatrzymać. Wyjść poza automatyczne reakcje. Zauważyć własne myśli, zamiast bezrefleksyjnie za nimi podążać.
Medytacja, świadomy oddech i wyciszenie pozwalają na chwilę odsunąć się od codziennego zgiełku. Przestajemy koncentrować się na tym, co było, co będzie, czego od nas oczekują inni. Zaczynamy kierować uwagę do własnego wnętrza.
To właśnie tam może rozpocząć się zmiana.
Czy naprawdę możemy zmieniać siebie od środka?
Wiele wskazuje na to, że mamy znacznie większy wpływ na funkcjonowanie własnego mózgu i organizmu, niż jeszcze niedawno sądziliśmy.
Warto zwrócić uwagę na trzy mechanizmy:
1. Neuroplastyczność – mózg potrafi się zmieniać.
Każda powtarzana myśl, reakcja i czynność wzmacnia określone połączenia nerwowe. Dlatego tak łatwo wpadamy w utarte schematy. Ale ta sama zasada działa w drugą stronę. Kiedy zaczynamy myśleć inaczej, ćwiczyć nowe reakcje i świadomie zmieniać swoje zachowanie, dajemy mózgowi możliwość budowania nowych połączeń.
Nie jesteśmy skazani na to, co wypracowaliśmy przez lata.
2. Epigenetyka – środowisko i doświadczenia mają znaczenie.
Nasze geny nie funkcjonują w całkowitym oderwaniu od tego, co dzieje się wokół nas. Na sposób ich aktywności wpływają między innymi stres, styl życia, środowisko i różne doświadczenia.
Dlatego warto dbać o swój stan emocjonalny. Spokój, poczucie bezpieczeństwa, wdzięczność i pozytywne emocje nie są jedynie przyjemnym dodatkiem do życia. Mają również znaczenie dla naszego funkcjonowania fizjologicznego.
3. Przełamywanie starych nawyków – ciało lubi to, co zna.
Zmiana nie zawsze jest łatwa. Czasami, mimo że rozumowo wiemy, czego chcemy, wracamy do tych samych reakcji. Dlaczego? Ponieważ mózg i ciało przyzwyczajają się do określonych sposobów funkcjonowania.
Dlatego tak ważna jest świadomość. Zauważenie emocji, zatrzymanie automatycznej reakcji i podjęcie innej decyzji. Nie za pierwszym razem, nie zawsze idealnie, ale konsekwentnie.
A co możemy zrobić w codziennym życiu?
Nie trzeba wyjeżdżać w góry, zamykać się w klasztorze ani spędzać godzin na medytacji. Zmiana może zaczynać się od kilku minut dziennie.
Zacznij dzień od siebie. Zanim wciągną Cię obowiązki, wiadomości i cudze oczekiwania, poświęć chwilę na wyobrażenie sobie, jak chcesz przeżyć nadchodzący dzień.
Ćwicz nowe reakcje. Pomyśl o sytuacjach, które zwykle wyprowadzają Cię z równowagi. Wyobraź sobie, że tym razem reagujesz spokojnie, świadomie i bez automatycznego uruchamiania starych schematów.
Zaprzyjaźnij się z oddechem. Kilka spokojnych, świadomych oddechów w ciągu dnia potrafi pomóc zatrzymać gonitwę myśli i obniżyć napięcie.
Obserwuj swoje myśli. Nie każda myśl jest prawdą. Nie każda emocja musi decydować o Twoim zachowaniu. Czasami wystarczy zauważyć: znowu uruchomił się stary schemat. I wybrać inaczej.
Najważniejsze jest to, że mamy wybór
Nie twierdzę, że samą siłą myśli można rozwiązać wszystkie problemy, pokonać każdą chorobę czy zmienić wszystko, co przynosi nam życie. Ale jestem przekonana, że nie powinniśmy lekceważyć możliwości własnego umysłu.
To, na czym skupiamy uwagę, ma znaczenie. To, co powtarzamy, utrwalamy. To, jak reagujemy, z czasem staje się naszym nawykiem.
Może więc zamiast ciągle pytać, dlaczego jesteśmy tacy, jacy jesteśmy, warto zacząć pytać: kim jeszcze możemy się stać?
Nie jesteśmy wyłącznie sumą swoich dotychczasowych doświadczeń. Nie musimy każdego dnia odtwarzać tej samej historii.
Możemy świadomie uczestniczyć w tworzeniu siebie. I być może właśnie to jest jedna z największych możliwości, jakie otrzymaliśmy.
